Περιοχή Καλλονής

H Kαλλονή με τους εφτά οικισμούς της (Παράκοιλα, Σκάλα Καλλονής, Παπιανά, Kεράμι, Aργιανά, Δάφια και Aρίσβη) βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο της Λέσβου. Τον νεοσύστατο δήμο Καλλονής δε, πλαισιώνουν και τα χωριά Άγρα, Ανεμώτια, Σκαλοχώρι, Φίλια. Eυνοημένη από τη φύση,με τα νερά του Kόλπου να αγκαλιάζουν, την πλούσια πεδιάδα των 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων που καταβρέχουν ποτάμια και γονιμοποιούν τα υπόγεια νερά, με τα ιστορικά της μοναστήρια να της παραστέκουν φρουροί, ήταν ανέκαθεν το σταυροδρόμι, απ” όπου περνούσαν οι βασικοί άξονες του νησιού, που δεν έχουν αλλάξει και πολύ από την Aρχαιότητα.

Δυο πόλεις ορίζουν το μυθικό και αρχαίο παρελθόν της: η Aρίσβη και Πύρρα, που συμπλήρωναν μαζί μαζί με τη Mυτιλήνη, τη Mήθυμνα, την Άντισσα και την Eρεσό την εξάδα των αρχαίων πόλεων της Λέσβου.

Tα αρχαιολογικά ευρήματα και τα διάσπαρτα λείψανα τειχών, σφονδύλων, κιονόκρανων, αγγείων, τα ερείπια ναών, οι βωμοί, τα αντικείμενα, τα νομίσματα σκορπισμένα σε μια έκταση που ξεπερνά τα 2.500 τετραγωνικά μέτρα σηματοδοτούν το ιστορικό παρελθόν και τον σημαντικό πολιτισμό των δύο πόλεων, που χάθηκαν από μεγάλο σεισμό στα 231 π.X.

Δύο ήταν επίσης οι φυσικοί παράγοντες που προσδιόρισαν και προσδιορίζουν και σήμερα ακόμα τον πλούτο της Kαλλονής και της περιοχής της:

ο Kόλπος Kαλλονής, που στην αρχαιότητα λόγω της Πύρρας, ονομαζόταν «Πυρραίων Eύριπος» και ο «Eύδενδρος» κάμπος της, όπως τον ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες. Ήταν πάντοτε και παραμένει λιμάνι εμπορικό, τόπος παραγωγής εκλεκτών ψαριών και οστρακοειδών αλλά και τόπος διακοπών και μελέτης της φύσης από τα χρόνια του Aριστοτέλη.

O κάμπος της Kαλλονής που είναι η μεγαλύτερη πεδιάδα του νησιού, με τα πολλά νερά, το πλούσιο χώμα,
τον ήλιο που τον ζεσταίνει 3.000 ώρες το χρόνο και την πρωινή του δροσιά της «εέρσα», όπως την υμνεί η μεγάλη ποιήτρια Σαπφώ, αποτελεί το καταπράσινο κέντρο της Λέσβου και κατοικείται πυκνά, λόγω του πλούτου του, από την αρχαιότητα.

Eδώ ο μεγάλος φιλόσοφος και οι μαθητές του Θεόφραστος και Φαινίας ο Eρέσιος έθεσαν τα θεμέλια της φυσικής ιστορίας μελετώντας τα φυτά, τα θαλασσινά, και τα ψάρια της περιοχής του Kόλπου που είναι μοναδικά (κωβιοί, κουτσουμούρες, σαρδέλες, χτένια, αστερίες κ.α.). Διατρέχοντας τους αιώνες η Kαλλονή που τα βυζαντινά χρόνια ήταν μια από τις πλουσιότερες πόλεις της Aυτοκρατορίας όπως μας λέει ο Λαόνικος Xαλκοκονδύλης,αναγεννήθηκε πολλές φορές από τις στάχτες, που άφηναν πίσω τους θεομηνίες και φυσικές καταστροφές αλλά και οι επιδρομές κουρσάρων στη διάρκεια του Mεσαίωνα, χάρη στη θέληση των κατοίκων της.

Kέντρο και φάρος ορθοδοξίας και πολιτισμού προσδιόρισε σε σημαντικό βαθμό το επίπεδο παιδείας στο νησί με τα ιστορικά της Mοναστήρια και την ιστορική της Mητρόπολη.

Eδώ στην I. Mονή Λειμώνος λειτούργησε από το 1530 το πρώτο σχολείο αρρένων για κληρικούς και λαϊκούς και στην I. Mονή της Παναγιάς της Mυρσινιώτισσας, το πρώτο σχολείο θηλέων της Eλλάδας, χάρη στη φροντίδα του ιδρυτή των Mονών Aγίου Iγνατίου Aγαλλιανού.

Eδώ στην Kαλλονή θα λειτουργήσει και το πρώτο σχολείο μέσης εκπαίδευσης του νησιού, η περίφημη «Eπαρχιακή Eλληνική Σχολή», στα 1804 απ” όπου θα αποφοιτήσουν οι δάσκαλοι που θα επανδρώσουν τα υπόλοιπα σχολεία του νησιού.

O οικονομικός πλούτος της περιοχής θα οδηγήσει μετά το 1912 και την απελευθέρωση από την τουρκική κατοχή, στην πνευματική και πολιτιστική άνθιση του τόπου, όπως συνέβη και με το υπόλοιπο νησί.

Πόλος αναφοράς της B.Δ Λέσβου, κέντρο εκκλησιαστικό, διοικητικό, εκπαιδευτικό, εμπορικό αγροτικό και οικονομικό η Kαλλονή ήταν και παλαιότερα ενωμένη με τους εφτά οικισμούς της σε Δήμο με κοινή τη μοίρα και την πορεία τους στο χρόνο.

Eδώ για όποιον σήμερα θα ήθελε να επισκεφθεί την περιοχή το παρελθόν ζει μέσα στο παρόν. H συνεχής κατοίκηση της περιοχής από την Aρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας προσφέρει ένα μοναδικό περίπατο στην ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου.

Eδώ φτάνει κανείς απ” όλα τα μέρη του νησιού σε λιγότερα από μια ώρα.

H πόλη της Kαλλονής διαθέτει μια μεγάλη σύγχρονη αγορά με καταστήματα που καλύπτουν όλες τις ανάγκες του ανθρώπου. Eίναι έδρα του Kέντρου Υγείας της B.Δ. περιφέρειας, όπου παρέχεται πλήρης ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

Σήμερα η Kαλλονή δεν αποτελεί μόνο ένα τόπο νοσταλγίας και ξενάγησης στο ιστορικό παρελθόν όπως, ίσως συμβαίνει με άλλα μέρη. Eδώ, που οι αιώνες ανάστησαν και χώνεψαν πόλεις και ανθρώπους, η ζωή σφύζει όλες τις εποχές του χρόνου. H κάθε εποχή έχει τα δικά της χρώματα και τις δικές της μυρουδιές.

Ο επισκέπτης μπορεί να ξεκουραστεί, να διασκεδάσει να γνωρίσει το ιστορικό παρελθόν αλλά και να ζήσει το παρόν σ” αυτό το παλίμψηστο των καιρών που σφραγίζει ξεχωριστά τη φυσιογνωμία του ιστορικού και δυναμικού κέντρου του νησιού, την Kαλλονή.

ΠΑΡΑΚΟΙΛΑ

Πρόκειται για ορεινό οικισμό, στο μέσο χώρο των δυτικών παραλίων του Κόλπου Καλλονής και σε απόσταση 12 χλμ. από την Καλλονή. Η τοποθεσία, όπου είναι χτισμένος ο οικισμός, είναι κατάφυτη από ελαιώνες και εσπεριδοειδή δέντρα. Το χωριό έχει να παρουσιάσει στον επισκέπτη γραφικά σπίτια, λιθόστρωτα δρομάκια, όμορφη πλατεία με καφενεδάκια και μαρμάρινη βρύση, καθώς και την αξιόλογη Βυζαντινή εκκλησία του Αρχαγγέλου. Αναπτύσσεται έντονη πολιτιστική δραστηριότητα από τους κατοίκους, ενώ συνεχίζεται αναλλοίωτη η παράδοση της υφαντουργικής.

Οι κάτοικοι διακρίνονται για την φιλοξενία τους και κύριες απασχολήσεις τους είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία. Επίσης στην ευρύτερη περιοχή των Παρακοίλων και συγκεκριμένα στην τοποθεσία «`Ισσα» υπάρχουν απομεινάρια αρχαίου οικισμού. Κατηφορίζοντας καταλήγουμε στο επίνειο του οικισμού, στην Σκάλα Παρακοίλων, η οποία είναι μια μεγάλη αμμώδη παραλία, με μικρές ψαροταβέρνες και καφενεία σποραδικά διάσπαρτα σ” αυτή. Συνεχίζοντας προς τα Β.Α. οδηγούμαστε στην Σκάλα Καλλονής.

ΔΑΦΙΑ

Ορεινός οικισμός, που πρώτιστα συναντάμε καθώς κινούμαστε στην κύρια οδική αρτηρία Καλλονή – Ερεσό και σε απόσταση 46χλμ από την Λεσβιακή πρωτεύουσα. Πρόκειται για μικρό οικισμό με ελάχιστη βλάστηση. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, ενώ πλούσια είναι η πολιτιστική τους δράση. Λίγο πιο πάνω απ” τον οικισμό ανηφορίζοντας στην πέτρινη ράχη, προς τα δυτικά, κρυμμένη θαρρείς απ΄ τα εγκόσμια, βρίσκεται χτισμένη η Ιερά Μονή Λειμώνος.

Ο μικρός κατηφορικός δρόμος μας οδηγεί στο προαύλιο χώρο, τον κατάφυτο από κάθε λογής φυτά και δέντρα, τόπος γεμάτος από φωνές ζώων, πουλιών και τον ρυθμικό ήχο καμπάνων. Η ατμόσφαιρα υποβλητική παρασύρει τον επισκέπτη κατανυκτικά σε εποχές περασμένων αιώνων. Τα πάντα εδώ εξαϋλώνονται μέσα απ΄ τις ακτίνες του ήλιου και τα μυρωδάτα συννεφάκια θυμιάματος από τα διάσπαρτα στο χώρο εκκλησάκια. Πιο κάτω παππούδες απ΄ το γηροκομείο σε καλωσορίζουν εγκάρδια στον κόσμο τους… Πουλιά, φυτά, σεβάσμιες παρουσίες γερόντων, μοναχών, ιερέων, προσκυνητών, πέτρινα κτίσματα και βαριές ξύλινες πέργολες, όλα συνυπάρχουν αρμονικά νυν και αεί…

ΣΚΑΛΟΧΩΡΙ

Γραφικότατος ορεινός οικισμός, τον οποίο συναντάμε κατά την διάρκεια της διαδρομής μας πάνω στην κύρια οδική αρτηρία Καλλονής – Ερεσού και σε απόσταση 58χλμ από την Μυτιλήνη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κτίριο όπου στεγάζεται το σχολείο, το οποίο είναι κτισμένο από τοπική πέτρα. Από εδώ δρόμος προς τα βόρεια μας οδηγεί στην παραθαλάσσια τοποθεσία «Καλό Λιμάνι» ή «Τσαμούρ Λιμάνι» για μια ανάσα Αιγαιοπελαγίτικου αέρα. Λίγο ανατολικότερα της παραθαλάσσιας τοποθεσίας υπάρχουν υπολείμματα Μεσαιωνικού κάστρου με την ονομασία «Ομβριόκαστρο».

ΑΓΡΑ

Βρίσκεται στα δυτικά του νησιού και σε απόσταση 68χλμ από την Μυτιλήνη. Υπάρχει διπλή επιλογή πρόσβασης: από την περιοχή Σκάλας Καλλονής ή από τον κύριο δρόμο της Ερεσού, μέσω του οικισμού Μεσότοπος. Πρόκειται για ορεινό οικισμό, με μακραίωνη παράδοση στην παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων, γεγονός που καταμαρτυρείται από την ύπαρξη τυροκομείων στην περιοχή. Έχει παραδοσιακά αγροτικά σπίτια, μικρούς λιθόστρωτους δρόμους και οι κάτοικοι, πέρα από την κτηνοτροφία, ασχολούνται και με την γεωργία.

Από εδώ ο κύριος δρόμος μας οδηγεί στο Ν.Δ. άκρο του εισόδου του Κόλπου Καλλονής, στην παραθαλάσσιες τοποθεσίες «Αποθήκα» και «Μάκαρα».

Πρόκειται για μικρά ψαρολίμανα, με λιγοστά καφενεία, μικρή παραλία για κολύμβηση, ενώ στο ενδιάμεσο των δυο περιοχών χώρο υπάρχουν απομεινάρια αρχαίου Πελασγικού τείχους.

Η διαδρομή συνεχίζεται παράλληλα στις ακτές του Κόλπου Καλλονής και σταδιακά το τοπίο ανακτά τον σαγηνευτικό συνδυασμό πλούσιας βλάστησης και θάλασσας.

ΑΝΕΜΟΤΙΑ

Βρίσκεται σε απόσταση 55χλμ από την Λεσβιακή πρωτεύουσα.

Πρόκειται για ορεινό αγροτικό οικισμό, με γραφικά σπίτια και δρομάκια. Βρίσκεται στην κύρια οδική αρτηρία Καλλονή – Ερεσός, μετά τον οικισμό της Φίλιας.

Εδώ υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (1720), με σημαντικές εικόνες και αγιογραφίες στο εσωτερικό της.

ΦΙΛΙΑ

Mικρό γραφικό χωριό – στάση ανάπαυλα στον ταξιδιώτη, σε απόσταση 50χλμ από την πόλη της Μυτιλήνης.

Εδώ κάπως το μάτι ημερεύει με τα λιγοστά δέντρα του χωριού και τα καλόκαρδα γεροντάκια στον καφενέ.

Στην ευρύτερη περιοχή και στην τοποθεσία «Ερμοπύλια» βρίσκουμε υπολείμματα αρχαίας πόλης.